5 kroków do sprawnej oceny efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej uczniowi

Artykuły Otwarty dostęp

Zbliżający się koniec roku szkolnego zwiastuje konieczność rozliczenia się ze swojej pracy. Nauczyciele i szkolni specjaliści szykują się do opracowania różnych dokumentów, nie zawsze mając świadomość, które z nich rzeczywiście wymagane są przepisami prawa oświatowego, a które – biurokratycznym wymysłem dyrektora, zapisanym często w statucie placówki, jako obowiązek. Warto więc pamiętać, że już w listopadzie 2021 r. szkoły otrzymały ministerialny wykaz 51 czynności dokumentacyjnych niewymaganych prawem, a jedynie niepotrzebnie obciążających nauczycieli. Wśród nich jest m.in. pisanie sprawozdań z udzielanej pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Niestety w tym wykazie nie ma oceny efektów tej pomocy. Jaki jest tego powód?

Po pierwsze: ocena efektów udzielanej pomocy psychologiczno-pedagogicznej jest wymogiem prawnym. Mówi o tym wyraźnie § 20 ust. 9 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i pla­cówkach (Dz.U. z 2020 r., poz. 1280; t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1593): „­Na­­uczyciele, wychowawcy grup i ­specjaliści udzielający pomocy [psychologiczno-pedagogicznej] uczniowi w formach, o których mowa w § 6 […] oceniają efektywność udzielonej pomocy i formułują wnioski dotyczące dalszych działań mających na celu poprawę funkcjonowania ucznia”. 

Z tak brzmiącego zapisu wynika, że: 

  1. Oceny efektywności dokonuje każdy nauczyciel i każdy specjalista, który realizował z danym uczniem konkretną formę pomocy psychologiczno-pedagogicznej spośród form wymienionych w § 6 ww. rozporządzenia dla:
  • przedszkoli: „zajęcia rozwijające uzdolnienia, zajęcia specjalistyczne: korekcyjno-kompensacyjne, logopedyczne, rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne oraz inne zajęcia o charakterze terapeutycznym, zindywidualizowana ścieżka realizacji obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego oraz porady i konsultacje”,
     
  • szkół (z wyjątkiem szkoły dla dorosłych, branżowej szkoły II stopnia, szkoły policealnej): „klasa terapeutyczna, zajęcia rozwijające uzdolnienia, zajęcia rozwijające umiejętności uczenia się, zajęcia ­dydaktyczno-wyrównawcze, zajęcia specjalistyczne: korekcyjno-kompensacyjne, logopedyczne, rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne oraz inne zajęcia o charakterze terapeutycznym, zajęcia związane z wyborem kierunku kształcenia i zawodu – w przypadku uczniów szkół podstawowych oraz uczniów szkół ponadpodstawowych, zindywidualizowana ścieżka kształcenia, warsztaty oraz porady i konsultacje”.
  1. Nie trzeba dokonywać oceny efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej uczniowi w trakcie bieżącej pracy z nim. Powód jest prosty: w § 6 brak jest „bieżącej pracy z uczniem” wśród wymienionych form podlegających takiej ocenie.
     
  2. Nie dokonuje się również oceny efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej rodzicom czy nauczycielom. 
     
  3. Ocena efektywności udzielanej uczniowi pomocy psychologiczno-pedagogicznej musi zawierać wnioski dotyczące dalszych działań, mających na celu poprawę jego funkcjonowania.

Po drugie: ocena efektów udzielanej uczniowi pomocy psychologiczno-pedagogicznej nie jest sprawozdaniem z jej udzielania. Tak wynika chociażby z definicji zawartych w Słowniku języka polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego, gdzie:

  • efektywność to pozytywny wynik, skuteczność, opłacalność, rentowność, rezultat podjętych działań. Ocena efektywności sprowadza się do weryfikacji sprawności i skuteczności w osiąganiu celów przyjętych przez daną osobę/organizację,
  • sprawozdanie to opis, relacja z konkretnych wydarzeń o charakterze informacyjnym, np. z podjętego działania, przebiegu pracy, wykonanych zadań.

O co chodzi w tej ocenie efektywności?

Najważniejszym zadaniem nauczycieli oraz specjalistów szkolnych – wynikającym z zasad organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej – jest rozpoznanie indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych uczniów, a także zaplanowanie i wdrożenie sposobów ich zaspokojenia. Zgodnie z tym zaplanowane w roku szkolnym 2022/2023 i realizowane oddziaływania pomocowe zakładały powodowanie zmian w tych obszarach rozwojowych danego ucznia, które utrudniały mu prawidłowe funkcjonowanie w środowisku szkolnym, m.in. w rozwoju deficytowych sprawności psychofizycznych, w zasobie zdobywanej wiedzy i umiejętności, w postawach i zachowaniach. Teraz przyszedł czas, by sprawdzić i ocenić, co i w jakim stopniu udało się osiągnąć.

Tak rozumiana ocena efektów udzielanej uczniom pomocy jest procesem wymagającym czasu, warto więc z odpowiednim wyprzedzeniem przygotować (zaplanować) jego przebieg. Pamiętając przy tym, że wielość form, w jakich udzielana jest uczniowi pomoc psychologiczno-pedagogiczna, determinuje różnorodność celów przyjętych do osiągnięcia w każdej z nich. Stąd ocenie efektywności mogą podlegać różne obszary – przy zastosowaniu różnorodnych metod, technik i narzędzi. Zatem różne mogą być też wskaźniki badanej efektywności. Dlatego właśnie nie ma uniwersalnych wytycznych co do sposobów przeprowadzenia tej oceny ani wzorów obrazujących jej zawartość merytoryczną.

Krok 1

Określenie przedmiotu oceny efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej ucz­niowi. Ta czynność powiązana jest z formą, w jakiej udzielana była pomoc. Oto przykłady:

  • Nauczyciel A realizował z grupą ośmiu uczniów z klas czwartych zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze z języka polskiego, a nauczyciel B prowadził takie zajęcia z matematyki z sześcioma uczniami klasy szóstej. W obu przypadkach przedmiotem oceny efektywności pomocy udzielanej uczniom w tej właśnie formie powinien być poziom opanowania konkretnych wiadomości i umiejętności...

Ten materiał dostępny jest tylko dla użytkowników z wykupionym planem.

Sprawdź, co zyskasz, kupując abonament.

Zobacz więcej

Jeżeli posiadasz abonament zaloguj się, aby móc korzystać z materiałów.

Przypisy